Kamulaşmış Eserleri Okuma

Malumunuz özellikle yayın evleri telifi düşen ve artık kamu malı olan eserlere büyük ilgi duyuyor. Örnek olarak 2015 yılında Küçük Prens kitabının telif süresi kalktığında 204 farklı yayın evi tarafından basılmış [1]. Keza şu an her kitapçıda görebileceğimiz üzere Sabahattin Ali kitaplarının da 2019 yılı itibari ile telif süresi düşmüş ve sadece 10 günde 7 farklı yayın evi tarafından basılmış [2].

Türkiye’de bir eserin telif süresi: Koruma süresi eser sahibinin yaşadığı müddetçe ve ölümünden itibaren 70 yıl devam eder (Ek cümle: 21/2/2001 – 4630/16 md.) Bu süre, eser sahibinin birden fazla olması durumunda, hayatta kalan son eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıl geçmekle son bulur. [3].

Uluslararası durum da benzer şekilde Türkiye’nin de dahil olduğu ve 168 ülke tarafından Bern Sözleşmesi’ne göre düzenleniyor [4] [5]. Ancak antlaşmayı imzalayan ülkeler Bern Sözleşmesinde belirlenmiş olan koruma süresini uzatabiliyorlar. Ki Avrupa Topluluğu’na dahil olan ülkelerde koruma süresi 70 yıl olarak belirlenmiş.

Koruma süresi geçen eserler artık kamu malı [6] olarak tanımlanıyor anlayabildiğim kadarıyla.

Dolayısı ile kamu malı olarak addedilen eserlere yasal olarak ücretsiz şekilde erişim hakkına sahip oluyoruz. Burada sıklıkla karıştırılan bir konu var ki özellikle yabancı dildeki eserlerin çevirileri söz konusu olduğunda çevirmenin hakları devreye girdiği için kamu malı sayılmayabiliyor.

Telif hakları konusunda bilgi sahibi olan avukat arkadaşlarımız varsa; olası yanlış yorumlama ve hatalarımızı düzeltmeleri çok yararlı olur. Zira Telif hakları ile ilgili olarak bir çok sayıda uluslararası sözleşmeler mevcut [7].

Yine de telif hakkı ortadan kalkmış ve kamu malı olmuş eserleri orijinal haline ulaşmamız şu zamanda özellikle yabancı dili olan kişiler için oldukça kolay. Zamanında bir yerlerde not ettiğim oluşumları paylaşmak istedim:

Bu arada belirtmemde yarar var ki, aşağıdaki sitelerden bazıları medyayı indirmenize izin verirken, bazıları online olarak izin veriyor. Aynı zamanda Smashwords, Barnes and Noble, Kobo, vb. siteler yasal olarak ücretsiz e-kitaplar da sunuyor.

ReadPrintYazılı Eser
The Literature NetworkYazılı Eser
LibriVoxSesli Eser
AuthoramaYazılı Eser
Hathi TrustYazılı Eser
Project GutenbergYazılı Eser
RedditAkademik Eser
EuropenaMüze Arşivleri
Internet ArchiveYazılı – Sesli – Görüntülü Eser
Open LibraryYazılı Eserler
FeedbooksYazılı Eserler
Books Should be FreeYazılı – Sesli Eser
Planet PublishYazılı Eser
Classic ReaderYazılı Eser
DailylitYazılı Eser
ManybooksYazılı Eser
SmashwordsYazılı Eser
Baen LibraryYazılı Eser
Barnes and NobleYazılı Eser
KoboYazılı Eser
Open CultureYazılı – Sesli Eser
Emol.orgSinema Eseri
Forgotten BooksYazılı Eser
EreaderiqYazılı Eser
BookboonYazılı Eser
QuestiaYazılı Eser
AltKitapYazılı Eser
AmazonYazılı – Sesli Eser

Yukarıda belirttiğim sitelerden yasal olarak kitap okuyabilirsiniz. Ancak tekrar hatırlatayım. AltKitap hariç neredeyse hiçbir site içerisinde doğru düzgün Türkçe eser yok! Maalesef Türk yazarların eserleri için şu ana kadar duyduğum herhangi bir yasal oluşum yok. Umarım bir gün Türkçe eserler için de bir oluşum kurulur.

Ek Okuma

  • Eserlerin telif süresinin uzaması ve Mickey Mouse örneği: https://arstechnica.com/tech-policy/2019/01/a-whole-years-worth-of-works-just-fell-into-the-public-domain/
  • Ülke bazlı telif süreleri: https://en.wikisource.org/wiki/Help:Public_domain#Copyright_terms_by_country

Kaynakça:

[1] “Küçük Prens” Wikipedi y.y 07.06.2018 web. 08.02.2019

[2] “9 Soruda Sabahattin Ali’nin Telif Hakları Meselesi” Diken y.y 11.01.2019 web. 08.02.2019

[3] “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Madde – 27” mevzuat.gov.tr 08.02.2019

[4] “Bern Sözleşmesi” Wikipedi y.y 13.01.2019 web. 08.02.2019

[5]. “Edebiyat Ve Sanat Eserlerinin Korunmasına İlişkin Bern Sözleşmesi” Telif Hakları Genel Müdürlüğü y.y web. 08.02.2019

[6] “Kamu Malı” Wikipedi y.y. 10.05.2017 web. 08.02.2019

[7] “Uluslararası Sözleşmeler” Telif Hakları Genel Müdürlüğü y.y web. 08.02.2019

Bir cevap yazın