Bölüm 3: Ekipman Seçimi – Kask

Her türlü malzemenin, her türlü fiyatın, her türlü kafa karışıklığının, her türlü fikir karmaşasının harman olduğu. Bütün bunların üzerine piyasa şartlarının da vurduğu bu yiğitlerin diyarına hepiniz hoş geldiniz, safalar getirdiniz a dostlar.

MÜMKÜN OLAN EN İYİ EKİPMANA SAHİP OLSAK BİLE HİÇBİR ŞARTTA ÖLÜMSÜZ OLMUYORUZ. BUNU DÜŞÜNEREK HAREKET EDELİM.

Her türlü malzemenin, her türlü fiyatın, her türlü kafa karışıklığının, her türlü fikir karmaşasının harman olduğu. Bütün bunların üzerine piyasa şartlarının da vurduğu bu yiğitlerin diyarına hepiniz hoş geldiniz, safalar getirdiniz a dostlar.

Şaka bir yana, 2 ay kadar; sadece düşünmek ve tam harekete geçecekken “Acaba?” sorusu ile bir adım geriye gidip tekrar düşünmek ile geçen bir süreç bu. Tabi bu benim huyum. Muhtemelen normal bir insan al – geç yapıp bu konuyu kapatır kendi kafasında ama benim işler biraz karışık 😀

Tabi ki benim param var ve bütçemi ayırdım derseniz işiniz çok basit. Hatta hemen yazıp konuyu sizin için kapatayım. Bilinen markaların en iyi ekipmanlarını alın ve konuyu kapatın. Sizin için üzerine fazla kafa yorulacak bir konu değil bu.

Ancak biraz detaya inmek isterseniz bu kafa karışıklığı durumu çok doğal bir süreç halini alıyor. Garipsemiyorsunuz yani. Özellikle internet ortamlarında o kadar bilgi ve bir o kadar tartışma var ki. Yeni adım attığınız bu dünyada biri ekipman dediği zaman gözüne ışık tutulmuş tavşan gibi bakakalıyorsunuz çoğu zaman.

O yüzden ekipman konusunu ayrı ayrı konuşmak gerekiyor.

İlgili ülkenin kanunlarından bağımsız olarak standart motosiklet ekipmanı:

  • Kask
  • Mont (Mevsimine Göre)
  • Eldiven
  • Motosiklet Pantolonu
  • Motosiklet Botu
  • Koruma Ekipmanları

olarak sınıflandırılabilir. Yukarıda özellikle kanundan bahsettim. Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre:

Motorlu bisiklet, motosiklet ve elektrikli bisiklet (Sürücüsü bir çerçeve veya karoseri ile korunanlar hariç) Koruma başlığı (Kask) Sürücü ve taşınması halinde yolcular için; yanmayacak ve başı, ısı, çarpma ve dış tesirlere karşı koruyacak, görme ve işitmeye engel olmayacak, kolay takılıp çıkarılacak şekilde (Avrupa Ekonomik Komisyonu ECE R 22 Regülasyonuna uygun) olacaktır.
Motorlu bisiklet, motosiklet ve elektrikli bisiklet (Sürücüsü bir çerçeve veya karoseri ile korunanlar hariç) Koruma gözlüğü Sürücüler için; gözü dış tesirlere karşı koruyacak, görüşe engel olmayacak, normal görüşü bozmayacak renkli veya renksiz (Koruma başlığının gözlüğü varsa ayrıca gözlük aranmaz) olacaktır.
Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet Reflektif işaret Sürücüler ve taşınması halinde yolcular için, gece seyahatlerinde görünürlüklerini sağlayacak şekilde giyinecekler veya giysilerine reflektif işaret  takacaklardır.

Kısaca, donla gezsen bile kafana kask takarsan ve gece reflektif işaret olan bir yelek giyersen gerisi önemli değil. Bu sebepten ki Çin malı 40-50 liralık “polis savar” olan kasklar piyasada bolca bulunmakta ve maalesef bu ürünleri satanlar tarafından hemen hemen tüm ürünlerin aynı olduğu izlenimi yaratılmaktadır.

Kask Seçimi

Önce şunu belirtmek gerekir ki kafamızı korumak gerçekten çok önemli. Diğer organlarımız içinde bu geçerli. Yine de şöyle bir gerçek ile yüz yüze gelmekte fayda var:

ABD’de, motosiklet kazalarında kask giyenler, kask giymeyenlere oranla %67 daha az beyin travmasına uğruyor. (Motosiklet Teorisi, Syf. 35 – Reşat Arbaş)

Oldukça önemli bir istatistik bu. Bu gibi sebepler yüzünden bir çok ülke kendine ait güvenlik standartları belirlemiş durumda.

Güvenlik Sertifikaları

Kask Darbe Alanları

Baştan belirtmeliyim ki güvenlik sertifikaları her forum ve ortamlarda oldukça tartışılan bir konu. Bu yüzden tartışmalara hiç girmeden sadece tanımlamaları yapmaya gayret edeceğim.

DOT

Amerika Ulaştırma Bakanlığı (US Department of Transportation) tarafından yayınlanmış testtir. ABD’de satılan tüm kaskların DOT sertifikasına sahip olması gereklidir. DOT testleri, üreticinin kendi labrotuarında yapılmakta ve yeterliliği alan kasklar DOT sertifikasına sahip olmaktadır. Halihazırda geçerli olan standart FMVSS 218’dir.

ECE 22.05

Avrupa Ekonomik Topluluğu tarafından standartları belirlenmiş bir testtir. Avrupa dahilinde satışı yapılan tüm kaskların ECE 22.05 güvenlik sertifikasına sahip olması zorunludur. DOT sertifikasından farklı olarak, firmalar ürettikleri kaskların ECE 22.05 sertifikasını almak için kasklarını bağımsız bir labrotuara test ettirmektedirler.

SNELL

DOT ve ECE’den farklı olarak SNELL bağımsız ve özel bir vakıftır. SNELL Vakfı, kaskların test edilmesi konusunda kendi standartlarını belirleyerek, motosiklet kasklarını teste tabi tutmaktadır. Kendi laboratuvar ortamlarında kendi belirledikleri ve gerçeğe dayanan ölçütlerle test edilen kasklar ve neticesinde verilen Snell sertifikası itibarı yüksektir. Ayrıca birçok üretici firma tarafından da desteklenmektedir. Standart kasklar için SNELL M2015, yarış kaskları için SA2015 standartları geçerlidir.

SHARP

İngiltere hükumeti tarafından, İngiltere’de satışı yapılan kaskların derecelendirilmesi için kurulan bağımsız bir kuruluştur. SHARP, test edeceği bütün kaskları perakende satış mağazalarından ücreti karşılığında satın almakta ve kendi belirledikleri standartlar doğrultusunda 1 – 5 yıldız arasında puanlamaktadır. SHARP, sadece ECE 22.05 sertifikasına sahip kaskları test etmektedir.

Kask Tipleri

Kapalı Kask (Full Face Helmet)

Kapalı Kask

Kaskın vizörü ve havalandırma kanallarından başka açılır-kapanır bir parçası olmayan kasklardır. Kafanın tamamını tek kabuk halinde kaplar. Kask seçimi konusunda en net olunan konu burasıdır ki herkes tarafından en güvenli kask çeşidi olduğu kabul edilmiştir.

Kapalı kask seçiminde kullanılacak motosiklet tipi de seçime etkendir. Spor tipte bir motosiklet kullanılacaksa motosiklet üzerinde kambur oturuş pozisyonu tercih edileceğinden; kaskın çene kısmı daha yukarıda, havalandırma kanalları başın üst kısmına yakın ve kaskın arka tarafında spoiler olan kasklar tercih edilmeli, naked, touring ya da enduro olarak tabir edilen bir tipte motosiklet kullanılacaksa; motosiklet üzerinde daha dik bir oturuş pozisyonu tercih edileceğinden, kaskın çene kısmının biraz daha aşağı doğru, havalandırma kanallarının alın bölgesine yakın olduğu ve hava kanallarının daha fazla olduğu kasklar tercih edilmelidir.

Çene Açılır/Modüler Kask (Modular/Flip-Up Helmet)

Modüler Kask

Kaskın çene bölümünün modüler olarak tasarlandığı ve açıldığında açık kask tipine büründüğü kask tipleridir. Genellikle touring motor sahipleri tarafından tercih edilirler ki, kaskı kafanızdan çıkarmadan bazen kısa bir mola verip bir şeyler atıştırmak, bir sigara tüttürmek ya da birisi ile konuşmak ve yüzün biraz da olsa hava alması için ideal kasklardır.

Bu modülerlik özellikle darbe ya da düşme anında tehlikeli olabilir. Kaskın çene bölümünü kapalı tutan sistem ya tırnaklı ya da mıknatıslıdır. Darbe ya da düşmenin şiddetine bağlı olarak bu mekanizmanın açılıp açılmayacağının garantisi yoktur. Özellikle çene açık halde motosiklet sürülmesi kesinlikle tavsiye edilmez.

Açık Kask (Open Face/ ¾ Helmet)

Açık Kask

3/4 kask olarak da bilinir. Kaskın araka bölümü kapalı kask gibi kafa, boyun, kulak ve yüzün yanlarını korur. Kaskın ön bölümü genellikle rüzgar, yağmur, böcek, toz, vb. dış etkenlerden korunmak için vizör ile kaplıdır.

Özellikle scooter tip motor sürücüleri tarafından tercih edilir ancak darbe ya da düşme esnasında vizörün yüz kısmını ne kadar koruyacağını mutlaka düşünmek gerekir.

Yarım Kask

Yarım Kask

Kafanın üst kısmı ile birlikte kulakları ve yanları korur. Vizörü yoktur. Nazi kaskı ve Chopper kaskı en bilinen tipidir. Koruma minimum düzeydedir. Hangi şartta olursa olsun önerilmeyen kasklardır. Tabi ki hiç kask takmamaktan yeğedir diyeceğim ama muhtemelen kafanıza takılacak bir tas yine aynı işlevi görecektir. Görünüm olarak çok karizma olabilirsiniz ama lütfen bulaşmayın.

Motokros Kaskı (Off-Road Helmet)

Motokros Kaskı

Arazi sürüşünde maksimum güvenlik ve konfor için üretilmiştir. Kapalı kasklardan farklı olarak çene bölümünün daha geniş ve ileride olmasıdır. Çene bölümü ileride olduğundan sürücünün daha rahat nefes alması ve gelecek olan darbelerin yüzden maksimum uzaklıkta absorbe edilmesi amaçlanmıştır. Yine kapalı kasklardan diğer farkı da vizörünün olmamasıdır. Sürücü vizör yerine goggle (koruyucu gözlük) kullanır. Vizör olmadığı için kaskın içerisine giren toz ve çamur dışarı daha kolay atılır.

Dual Sport Kask

Dual Sport Kask

Off-Road kask tipine benzemekle birlikte kapalı kask ve off-road kask arasında bir yerdedir. Ne kapalı kask kadar iyi yalıtımlı, ne de enduro kask kadar hava alabilir durumdadır. Genellikle enduro motosiklet kullanıcıları tarafından tercih edilir. Hem asfalt, hem de arazi şartlarına uygundurlar ancak her iki tipteki kask kadar amaca yönelik ve işlevsel değildir. Yinede en yakışıklı kasktır kerata.

Motosiklet Kaskının Anatomisi

Motosiklet Kask Kesiti

Tipik bir motosiklet kaskı temel olarak; dış kabuk, iç yüzey, ped, çene kayışı ve vizör olmak üzere 5 bileşenden oluşur.

Dış Kabuk; genellikle karbon, kompozit fiber, polikarbon, termoplastik ya da fiberglass maddelerden yapılan ve darbeyle meydana gelen enerjiyi kafaya ulaşmadan dağıtmaya ve kafamızı sürtünmelere karşı korumaya çalışan kısım, İç Yüzey; genellikle polistirenden (EPS) yapılan ve darbe sonrası başın kaskın içerisinde hareket etmesini mümkün olduğu kadar engellemek ve dış kabuktan gelen enerjiyi absorbe etmeye yarayan kısım, Ped (Astar); genellikle yumuşak köpük ve kumaştan oluşan ve kafanın kask içerisinde rahat etmesini, hava almasını ve kaskın kafaya tam oturmasını sağlayan kısım, Çene Kayışı; kaskın kafaya bağlanmasını ve olası kaza anında kaskın kafadan çıkmasını engellemeye yarayan kısım, Vizör; polikarbonat maddeden yapılan ve gözlerin rüzgar, böcek, diğer taşıtlardan fırlayan maddeler ve yağmur gibi dış etmenlerden koruyan kısımdır.

Dış Kabuk Sorunsalı

Okuduğum bilgiler ışığında (çok şükür kaskımın güvenlik seviyesini henüz deneme fırsatım olmadı 😀 ) diyebileceğim tek bir şey var; bu konu tam bir savaş meydanı. Bana göre böyle bir durumun oluşmasının başlıca sebebi her bir kaza ya da düşmenin birden fazla durum  ve sonuçlarının olması. Aynı zamanda her maddenin darbe dayanımı ve enerjiyi dağıtma oranları birbirinden farklı olduğu için, kaskın koruma oranı da darbenin geliş şekli, darbe yüzeyi, hız, vb. etkenler ile değişmekte.

Kısaca; her kaza kişiye özel. Bu yüzden en iyisi budur diye kestirip atmak çok çok zor.

Tabi ki teknoloji olarak; Karbon Fiber, Fiberglass ya da kompozit malzemeler daha ileri ürünler olduğu için, darbe dayanımı ve enerjiyi dağıtma oranları termoplastik ve polikarbon malzemelere göre daha yüksek olabilir. Ancak kullanıldığı teknolojinin pahalı olması dolayısı ile kask fiyatları da aynı oranda artıyor.

Yine de bütçenin el verdiği ölçüde alabildiğiniz en iyi kaskı almaya gayret edin. Günün sonunda kafamıza ne kadar değer biçtiğimiz ile ilgili bir konu bu.

Diğer

Kask seçiminde işin “maksimum güvenlik” yönü ile beraber mutlaka arayacağımız, lafta çok önemli gibi durmasa bile gerçek hayatta karşılaşacağımız iki özellik daha aramamız gerekli:

  • Ağırlık
  • Konfor

Şöyle düşünün; iki saatlik bir sürüş esnasında kaskın ağırlığı yüzünden boynunuzda ağrılar oluşuyorsa ve motosiklet/yol gürültüsü kaskın içerisinde dayanılmayacak seviyeye geliyorsa; ne yaptığınız sürüşten keyif alırsınız, ne de konsantrasyonunuzdan eser kalır. Özellikle yol gürültüsü uzun dönemde kulaklarınıza kalıcı hasar verebilir. Bu da hem güvenliğiniz hem de sağlığınız için çok önemli bir tehdit unsurudur. Bu yüzden kaskın güvenlik seviyesi, konforu ve ağırlığı üç önemli kriter olmalıdır.

Ek olarak, konfor konusuna şunları da eklemek gerekebilir. Gündelik hayatta benim gibi gözlük kullanıyorsanız, alacağınız kaskta gözlük yuvası olmasına dikkat etmek yerinde olacaktır. Ayrıca, eğer hemen renkli vizör almayacak/alamayacaksanız bir süre güneş gözlüğü ile kaskı kullanabilirsiniz.

E madem bu kadar derine indik yine ortamlarda tartışılan çokça bir konu olan dahili güneş vizörü konusuna bir bakalım. Pratikte kullanım kolaylığı açısından dahili güneş vizörü mantıklı bir seçim gibi görülse de, kullanım esnasında titreşimden kaynaklı ses ve kaskın alın bölgesinden vizöre yer açmak için boşluk bırakılma gereksinimi gibi etmenler kaskın güvenlik seviyesini düşürüyor maalesef (Bkz. Kask Darbe Alanları).

Son olarak çene bağlantı kayışı ile ilgili tek bir kelam edeceğim. Mutlaka Double D Ring (D-Ring) kayış tipini tercih edin. Mikrometrik, vb. tiplerin kullanımı kolay olsa dahi Moto GP standartı olarak kabul edilmiş bir güvenlik ekipmanıdır. Olmaz olmaz demeyin lütfen…

Bitmiyordu…

Ayrıntıları öğrendik öğrenmesine ama bir de bu işin satın alma kısmı var. Aslında en kolayı kaskın satın alma kısmı. Sadece dikkat etmemiz gereken bir kaç nokta var. Kısaca bunlardan da bahsedip konuyu artık kapatmak istiyorum ki çok uzadığının farkındayım.

  • Türkiye her ne kadar AB üyesi olmasa da ECE standartlarını benimsemiştir. Kaskınızda mutlaka güvenlik sertifikası olmasına dikkat edin. Türkiye’nin ECE sertifika numarası E37’dir.
  • Mümkünse Kapalı (Full Face) Kask almaya gayret edin.
  • Alacağımız kask hangi tür olursa olsun kafamıza tam oturmalı. Bunun için; kaşların bir parmak üstüne gelecek şekilde mezura ile kafanızın ölçüsünü alın ve bunu bir yere yazın. Kask satın almaya gittiğimizde bu ölçüye göre kask alacağız.
  • Kaskı mutlaka ve mutlaka deneyerek satın alın. Her insanın kafa şekli birbirinden farklıdır. Keza her kask markasının bedenleri de farklı olabiliyor. Bu yüzden kaskı mutlaka deneyerek satın alın.
  • Kaskı satın alırken çene kayışını bağlayın. Kask kafanızdayken yanaklarınızdan hafif bir basınç uyguluyor olması gereklidir. Yine aynı şekilde kaskı iki elinizle tutarak kafanızı sağa sola döndürmeye çalışın. Kafanız kaskın içerisinde değil, kask ile beraber hareket etmelidir. Kaskı kafanızdan çıkarmadan çene kısmına bir parmağınızı sokup kontrol edin. Çene kısmındaki boşluğa bir parmak girecek kadar boşluk olmalıdır.
  • Kaskı denerken yaklaşık 10 dakika boyunca kask kafanızda olsun ki noktasal baskı olup olmadığını anlayın. Bu baskılar zamanla motosiklet kullanırken ciddi ağrılara sebep olabiliyor.
  • Kaskın çene kayışının Double D Ring olmasına dikkat edin.
  • Kask vizörünün buğu yapmaz özellikte olmasına ya da mutlaka pin-lock bağlantısına sahip olmasına dikkat edin. Keza kaskınızın vizörü zamanla çizilecektir en iyi ihtimalle. Bu yüzden mutlaka kaskın vizörünün değiştirilebilir olması ve yedek parçalarının piyasada bulunabilen modellerden olmasına gayret edin.
  • Kask pedinin çıkarılabilir ve yıkanabilir modellerden olmasına dikkat edin. Özellikle yazın balaklava kullanılsa bile zamanla koku yapıyor. 
  • Kaskın kullanım amacına (motosiklet tipi) uygun olmasına dikkat edin. Hava kanalları, rüzgar ve ses yalıtımı, aerodinamik yapısı konfor için önemli etmenler.
  • Kaskın daha önce açılmış ve kullanılmamış olmasına dikkat edin. Bazen mağazalar kaskı iade alıp gerisin geri rafa koyabiliyor.
  • Kaskın üretim tarihini mutlaka öğrenin. İdeal şartlar altında bir kaskın raf ömrü üretim malzemesine göre ortalama 5 yıldır. Bazı mağazalar raf ömrü dolmakta olan kasklara ciddi indirimler yapabiliyor. Ucuza mal edeceğim derken bir sene sonra kaskınızı yenilemek zorunda kalmayın.

Oldukça uzadığının farkındayım ancak daha da derine inmek mümkün bu konuda. Yine de elimden geleni yazmaya, bilgilerimi paylaşmaya çalıştım. Umarım bir nebze de olsa faydam dokunur.

DEVAM EDECEK…

Bir cevap yazın