ASMR

Son zamanlarda -ve özellikle YouTube’da- farklı bir fenomen var. Eğer otomatik oynatma seçeneğiniz açıksa hiç alakası olmayan bir video izlerken bile denk gelmiş olabilirsiniz. Çünkü herhangi bir şey için bile videosu var. Bu fenomen ASMR.

Peki nedir bu ASMR?

ASMR (Autonomic Sensory Meridian Response) kelime anlamı olarak; otonom duyusal meridyen tepki demek [1]. En basit hali ile; baş bölgesinin arkasında oluşan karıncalanma/sızlama hissi olarak tanımlanmış [2].

Biraz daha açarsak; dışsal (ve genellikle sosyal) tetikleyicilere yanıt olarak, istemeden meydana gelen, genellikle başın arkasında karıncalanma ya da sızlama hissi oluşturan ve rahatlama hissi yaratan ses-duyu #sinestezi [3] olarak tanımlanıyor. Ancak yine de ASMR’ı Sinestezi ile karıştırmamak gerekli [4].

*Tetikleyici: Karıncalanma/sızlanma hissini oluşturan dışsal uyaranlar.

ASMR videolarını basitçe anlatmak gerekirse; videoyu hazırlayan kişi, video boyunca bir konu ya da karışık bir senaryoyu genellikle binaural mikrofona konuşarak fısıldayan bir ses tonu ile oynuyor. Bir çok videoda farklı nesneler kullanılarak bu sesler çeşitlendiriliyor. Ancak, yumuşak ses her zaman videodaki ana unsur olarak kalıyor.

Yapılan bir araştırmaya [5] göre başlıca tetikleyiciler genellikle şöyle belirtilmiş:

Duyu TetikleyiciTetiklenen Katılımcı Yüzdesi
Fısıldama%75
Kişisel İlgi%69
Obje Sesleri (Tırmalama-Ses Çıkarma)%64
Yavaş Hareketler%53
Tekrarlayan Hareketler%36
Güler Yüz%13
Uçak Sesi%3
Elektrikli Süpürge Gürültüsü%2
Kahkaha%2

Özellikle yapılan araştırmaların çoğu uykusuzluk ve depresyon gibi durumlarda ASMR’ın bir yöntem olarak kullanılıp kullanılmayacağına yoğunlaşmış durumda. Yapılan çalışmalarda; ASMR’ın fizyolojik olarak kalp atış hızını düşürdüğü ve rahatlatıcı-yatıştırıcı bir etkiye sahip olduğu görülmüş [6]. Ancak bu araştırmalar şimdilik kısıtlı sayıda. Araştırmalar sonuçlanana kadar bilimsel literatürde henüz yer almadığını bilmemiz yerinde olacak.

Fenomenden popülere

Bunlar işin birazcık bilimsel kısmıydı. Asıl konumuz işin içerisine dijital kültür ve bununla bağlantılı olarak dijital medya araçlarının girdiğinde durumun ne boyuta geldiği.

ASMR’ı bu kadar ünlü yapan ve terimini ortaya atan ilk kişi Jennifer Allen. Kendisi ile yapılan bir röportajda; ASMR’ı ilk defa 20’li yaşlarda deneyimlediğini anlatıyor. Devam eden süreçte uzun süre bu hissiyatı ile ilgili bir kaynak bulamamış ancak 2007 yılında #steadyhealth forumunda kendisi ile benzer deneyimleri yaşayanlar olduğunu görmüş ve 2010 yılında Facebook sayfası açarak örgütlenmeye başlamışlar.

Bu deneyimi yaşayan insanlar tarafından beyin orgazmı olarak adlandırılan bu fenomen; söz konusu sosyal medya, trollük ve linç kültürü olunca Jennifer Allen tarafından (alay konusu olmadan daha rahat konuşulmasını sağlamak için) ASMR terimini ortaya atılmış ve benimsenmiş [7]. 2009 yılında açılan YouTube kanalı (WhisperingLife), 2011 yılında açılan Reddit topluluğu ve 2013 yılında ASMR içeriğinin Wikipedia tarafından kabul edilmesi ile beraber bu fenomen hızla yayılmaya başlamış.

Tabi ASMR fenomeninin dijital medyada yer alması ve ASMR videolarının git gide daha fazla izlenmesi sayesinde The Washington Post [8] gibi önemli medya kuruluşları da yaptıkları haberlerde bu fenomene yer vermeye ve dolayısıyla ana akım medyada da yer almaya başlamış.

ASMR içeriği üreten kişiler kendilerine ASMRtist adını veriyor ve işin ilginci medya kuruluşları bazı ASMRtist’lerin yaptıklarının sanat olup olmadığını ciddi ciddi tartışmaya açmış durumda [9].

ASMR videoları gün geçtikte daha farklı konular ile ilgileniyor gibi görünüyor. Videolar; fısıldama, yavaş hareketler, nesne sesi  vb. seslerden; dudak sesi, öpücük sesi, ağız şapırdatma sesi, masaj asmr’ı gibi videolara evrilmeye başlamış durumda ve git gide daha fazla ilginçleşiyor.

Tabi izlenme ve orantılı olarak elde edilen YouTube geliri yüzünden artık bir çok ASMR kanalı bir nevi fetiş nesnesi haline geliyor gibi görünüyor ki yaklaşık bir iki yıldan beri bu konu tartışılıyor [10] [11] [12].

Kendi Deneyimim

Açıkçası ben çok alakasız bir yerden dokundum bu konuya. Almak istediğim bir ustura incelemesini izlerken ASMR Barber videosuna denk geldim ancak pek bir anlam veremedim. Adamın biri İtalyan berberinde tıraş oluyordu o kadar. Berber salonunun dizayn ve kalitesi haricinde ilgimi çeken bir şey değildi.

Yine misafir ağırlayacağımız bir hafta sonu, eşimle akşam yemeği için ikram etmeyi düşündüğümüz bir yemeğin videosunu ararken, video görselinin birinde bol makyajlı bir abla ilgimizi çekti. Kişi, kameranın karşısında ağzını şapırdata şapırdata yemek yiyordu ve video başlığı yine ASMR’dı. Güldük geçtik tabi ama videonun izlenme sayısı bir hayli fazlaydı. İnsanlar ilgi çekmek için neler yapıyor deyip bir kaç ucuz espri eşliğinde konuyu geçici olarak kapattık.

Ta ki takip ettiğim bir podcast yayınında ASMR konusuna denk gelene kadar. Konunun artık bayağı bayağı dijital kültürde yer ettiğini idrak edince; ne nedir diye araştırmaya giriştim ve bu bağlamda gerçekten kusacak kadar ASMR videosu izlemek zorunda kaldım.

İzlediğim kanallar, abone sayıları ve görüntülenme sayıları aşağıdaki tabloda.

KanalAboneToplam Görüntüenme
Gibi ASMR1.427.018351.120.060
SAS-ASMR3.573.295758.151.944
ASMRrequests494.344120.862.730
ASMR KittyKlaw573.61591.407.310
ASMR Darling2.066.639376.294.006
Gentle Whispering ASMR1.511.495538.835.436
FrivolousFox ASMR859.750188.287.490
Latte ASMR606.589120.081.141
ASMRMagic746.421162.648.665

Paket açma, objelere tırnak sürtme, saç kesme, rol yapma ve yine makyajlı ablanın ağız şapırdatması ASMR’ına kadar yelpazeyi geniş tuttum ama yok. Bende harekete geçen his genellikle gülme ve iğrenme oldu. Bilmiyorum, belkide ben konuya önyargı ile yaklaşarak duyularımı kapadım.

Bu iş nereye gider?

ASMR videoları normalde yapısı itibariyle kişiye özel deneyim olması gerekirken kamuya açık durumda. Binlerce YouTube kanalı, milyonlarca kişiye video içerik üretiyor ve içeirkle hızla tüketiliyor. Dijital alem ve popüler kültür özelinde daha önce yaşanmış olan eğilim ve trendlere bakarsak ASMR videolarının da nereye gideceği belli gibi. Belirli bir noktada gerileme yaşanması kaçınılmaz gibi görünüyor. Daha önce bir çok akım çıkış trendini sürdürmüş olsa da günümüzde kısıtlı bir kitleye hitap ediyor. Tabi bilimsel açıdan etkileri kanıtlanıp; fenomenden gerçek bir #terapi konusuna dönüşmezse.

Kısaca bir şekilde yine su yolunu bulacak ve biz yeni konularda tartışmaya devam edeceğiz.

KAYNAK: 
[1] "Otonom Duygusal Meridyen Tepki" Wikipedi y.y. 01.01.2018. Web. 24.10.2018
[2] Novella, Steven. "ASMR" Neurologica Blog y.y. 12.03.2012. Web. 24.10.2018
[3] "Sinestezi" Wikipedi y.y. 20.10.2018 Web. 24.10.2018
[4] Copeland, Libby. "Feel the Music-Literally-With Some Help From New Synesthesia Research" Smithsonianmag y.y. 05.01.2017. Web. 27.10.2018
[5] Barrat, Emma L. Davis, Nick J. "Autonomous Sensory Meridian Response (ASMR): a flow-like mental state" PeerJ 26.03.2015. Web. 27.10.2018
[6] Porerio, Lara Poeiro. Blakey, Emma. Hostler, Thomas J. Veltri, Theresa. "More than a feeling: Autonomous sensory meridian response (ASMR) is characterized by reliable changes in affect and physiology" Plos One 20.06.2018 Web. 29.10.2018
[7] Dr. Richard. "Interview with Jennifer Allen, the woman who coined the term, ‘Autonomous Sensory Meridian Response’ (ASMR)" ASMR Universtiy y.y. 17.05.2018 Web. 29.10.2018
[8] Gibson, Caitlin. "A whisper, then tingles, then 87 million YouTube views: Meet the star of ASMR" The Washington Post y.y. 15.12.2014. Web. 03.11.2018
[9] Heller, Karen. "ASMR videos are edgy, unnerving and almost avant-garde. Is it time to consider them art?" The Washington Post y.y. 06.11.2018. Web. 13.11.2018
[10] Kar, Aurora. "ASMR and the Rise of the Whisper Fetish" Daily Beast y.y. 12.07.2013 Web. 13.11.2018
[11] P, Emma. "ASMR Is Not A Fetish. Not for everyone, at least" Medium y.y. 14.12.2017. Web. 13.11.2018
[12] "Why is ASMR getting so sexual?" Reddit y.y. 01.03.2017. Web. 13.11.2018

Bir cevap yazın