Lüminesans

Nedir?

Lüminesans, birden fazla çeşidi bulunan bir doğa olayı. En genel tabiri ile; bir maddenin ısıdan bağımsız bir şekilde ışıması olayına Lüminesans deniyor. Diğer elektromanyetik ışınım kaynaklarından temel farkı, kaynağın ısısında bir değişme olmamasıdır. Bu yönüyle Lüminesans, karanlık cisim ışımasından farklıdır, “soğuk ışık” olarak da adlandırılır. Lüminesans’ın kendi altında da bir çok türü var. Hepimizin aşina olduğu Floresans ve Fosforesans buna iki örnek. Lüminesans türlerinin üzerinden hızlıca geçersek;

Radyolüminesans Maddenin radyoaktif ışın ile uyarılması ile oluşan ışıldamadır.

Katodolüminesans Maddenin yüksek enerjili elektron bombardımana tutulması ile oluşan ışıldamadır.

Elektrolüminesans Maddenin elektrik akımı ile (AC-DC) uyarılması ile oluşan ışıldamadır.

Fotolüminesans Maddenin foton soğurması ile oluşan ışıldamadır.

A. Floresans Moleküler fotonun soğrulmasının uzun bir dalga boyu ile değil, diğer bir fotonun yayılmasını tetiklemesi ile oluşan ışıldamadır.

B. Fosforesans Bir Fotolüminesans fenomenidir. Floresans’dan farkı, soğrulan enerji hızlıca geri verilmez. Işıldama Floresans’a gçre çok daha zayıf ancak çok uzun sürelidir.

Kemolüminesans Madde içinde gerçekleşen kimyasal reaksiyon sonucu çok az miktarda ısıl ışıma ve ışık ışıması durumudur.

Biyolüminesans Canlı bir organizma tarafından kimyasal bir reaksiyon esnasında kimyasal enerjinin ışık enerjisine dönüştürülerek ışık üretilmesi ve ışık yayılmasıdır.

Termolüminesans Maddenin ısıtılması ile oluşan ışıldamadır.

Optik Uyarlamalı Lüminesans İyonlaştırıcı radyasyonla ışınlanmış yalıtkan veya yarıiletken bir materyalin ışık ile uyarılması sonucu lüminesans yayması olayıdır.

Tribolüminesans Açıklama aşağıda 😀

Daha önce Rupert Damlası (Prince Rupert Drop) ile ilgili yaptığım paylaşımda yer alan Smarter Every Day videosunda; mermi çekirdeği damlaya tam çarparken bir ışıldama meydana geliyor. Bu ışıldama kanal sahibinin gözünden kaçmamış ve nedenini eğlenceli bir video ile anlatmış. Vaktim var diyenler için videonun tamamı burada.

Başlamadan önce ne olduğunu anlamak için şu resme bir bakalım:

Tanım olarak metal olmayan minerallerin kırılması, çizilmesi, ovulması, parçalanması, vb. sebepler ile oluşan ışımaya da Tribolüminesans deniyor. Yukarıdaki gif resminde görüleceği üzere maddenin parçalanması ve parçalanma sırasında oluşan bozulma ile beraber ortaya çıkan ışıldama Tribolüminesans. Muhtemelen karanlık bir odada polo şeker yerken benzeri bir tepkime oluşuyordur.

Sağlıcakla kalın…

 

Bir cevap yazın